पूजा केवळ पुरोहितांच्या मंत्रोच्चाराने पूर्ण होत नाही — यजमानाचा भाव, शुचिता आणि आचरण हेही तितकेच महत्त्वाचे असते. पूजा फलदायी व्हावी यासाठी शास्त्रात यजमानासाठी काही सोपे नियम सांगितले आहेत.
१. सात्त्विक आहार व आचरण
पूजेच्या आदल्या दिवशी आणि पूजेच्या दिवशी पूर्णपणे सात्त्विक आहार व शुद्ध आचरण ठेवावे.
२. उपवास आणि शुचिता
शक्य असल्यास पूजेची मुख्य मांडणी होईपर्यंत यजमानाने उपवास पाळावा आणि स्नान करून पवित्र पारंपरिक वस्त्र परिधान करावे.
३. मानसिक शुद्धता व एकाग्रता
पूजेला बसताना मनात कोणताही राग किंवा नकारात्मक विचार न ठेवता शांत चित्ताने मंत्रोच्चार ऐकावेत. पूजेदरम्यान मोबाईल फोन बाजूला ठेवणे उत्तम.
४. सुवासिनी व बालकांचा आदर
पूजेच्या दिवशी घरात आलेल्या सुवासिनी स्त्रिया आणि लहान मुले (बटुक) यांना आदरपूर्वक नैवेद्य द्यावा.
५. उजव्या हाताचा वापर
पूजेमध्ये देवाला गंध, अक्षता, फुले वाहणे किंवा पाणी सोडणे या सर्व मुख्य क्रिया नेहमी उजव्या हातानेच कराव्यात.
पूजेपूर्वीची तयारी
- पूजेचे सर्व साहित्य आदल्या दिवशीच गोळा करून ताटात मांडून ठेवावे.
- पूजेची जागा स्वच्छ करून रांगोळी काढावी.
- चौरंग / पाट, आसन, कलश, ताम्हण आणि पळी-पंचपात्र एका ठिकाणी मांडावे.
- गुरुजींना पूजेचा उद्देश (संकल्प), यजमानाचे नाव व गोत्र आधीच कळवावे.