नवीन घर घेणे हा आयुष्यातील मोठा आनंदाचा क्षण असतो. नवीन किंवा नूतनीकरण केलेल्या घरात राहायला जाण्यापूर्वी तेथील नकारात्मक ऊर्जा दूर करून सुख-शांती लाभावी, यासाठी शास्त्रात गृहप्रवेश वास्तू शांतीचा विधी सांगितला आहे.
बांधकामापूर्वी: वास्तू रत्नसंस्कार
घराच्या पायाभरणीच्या किंवा उंबरठा बसवण्याच्या वेळी वास्तू रत्नसंस्कार विधी केला जातो. यात भूमी सूक्त पठण, नवरत्न व पंचधातूंचे शुद्धीकरण आणि पायाभरणी संकल्प केला जातो. पुढे होणाऱ्या वास्तू शांतीचा हा पूर्वविधी मानला जातो.
गृहप्रवेश वास्तू शांतीचे साहित्य
विधीचा सर्वसाधारण क्रम
- प्रवेशद्वाराला आंब्याच्या पानांचे तोरण आणि केळीचे खांब लावून सजावट.
- उंबरठा पूजन आणि कलश स्थापना.
- श्री गणेश पूजन, पुण्याहवाचन आणि वास्तू देवतेचे आवाहन.
- नवग्रह पूजन आणि वास्तू होम (हवन).
- सत्यनारायण पूजा आणि महाप्रसाद — शिरा व पुरणपोळीचा नैवेद्य.
स्थानिक परंपरा व मुहूर्तानुसार क्रमात थोडा फरक असू शकतो; गुरुजी तो प्रत्यक्ष विधीवेळी स्पष्ट करतात.
भूमी किंवा वास्तू दोष असल्यास
जमीन किंवा वास्तूशी संबंधित दोष असल्यास प्रायश्चित्त म्हणून भूमीदान संकल्प पूजा केली जाते. तसेच ग्रहदोषांसाठी स्वतंत्र नवग्रह शांती करता येते.